مسئولیت اجتماعی
مدل مفهومی روابط بین فعالیت های اجرایی و مسئولیت اجتماعی شرکت و جذابیت مرکز خرید
( Oppewal , Alexander , Sullivan , 2006, 261)
بخش دوم:
جذابیت مراکز خرید
در این پژوهش جذابیت مرکز خرید متغییر وابسته می باشد. این متغییر خود شامل متغیرهایی چون مکان خرید، کیفیت کالا ،کیفیت محیط خرید و حمایت مرکز خرید از جامعه محلی و محیطی می باشد.
در این قسمت ابتدا به تعریفی از مراکز خرید و اصول مکان یابی یک مرکز خرید و سپس به تعریف متغییر ها می پردازیم.
۲-۲۹ مراکز خرید و فروشگاه های زنجیره ای
فروشگاه زنجیره‌ای و مراکز خرید مفهومی مدرن است که در قرن هفدهم و همراستا با دوران صنعتی شدن اروپا پدید آمد؛ از آنجا که در غرب سنت «بازار» به معنای شرقی آن وجود نداشته است شکل‌گیری فروشگاه زنجیره‌ای آن هم با ساز و کاری متفاوت از مفهوم و کارکرد بازار، یکی از شاخصه‌های مدرنیته غربی در بخش توزیع و پخش کالا می‌تواند قلمداد شود. در سایت «ویکیپدیا» برای فروشگاه زنجیره‌ای چند مشخصه تعریف شده است از جمله؛ سهولت دسترسی به طیف‌های مختلف کالایی برای مشتری، ارزانی قیمت به دلیل حذف واسطه‌ها، خدمات بهتر و امکانات گسترده‌تر .

مرکز خرید(پاساژ) به معنی گذرگاه یا میانه دو چیز می باشد. در دوران گوناگون تیمچه‌ها یا گذرهای، با جای دادن حجره ها و مغازه ها در درون خود نقش نوعی بازارچه یا مرکز خرید را ایفا می کردند. امروزه پاساژ ها در درون یک ساختمان یا مجموعه‌ای از ساختمان‌ها قرار دارند. که شامل فروشگاه‌های گوناگون هستند و با راهروهای مرتبط با هم باعث آسانی دیدار مشتریان از فروشگاه‌ها می‌شوند. که این راهروها می‌تواند بن بست یا مرتبط با راهروهای دیگر باشد. مراکز خرید امروزی معمولاً چندطبقه بوده و راهروها در طبقات گوناگون بر روی هم قرار گرفته‌اند.(سایت ویکیپدیا)
۲-۲۹-۱ تاریخچه ایجاد مراکز خرید و فروشگاه های زنجیره ای:
تفکر اولیه ایجاد فروشگاه های بزرگ توسط بازرگان فرانسوی آریستود بوسکیو در سال ۱۸۵۲ با تأسیس فروشگاهی به نام بن مارشه برای فروش اجناس خرازی و پارچه تحقق یافت و این فروشگاه کوچک اساس فروشگاه های بزرگ شد که ویژگی های زیر را داشت:
- قیمت کالاها ثابت بود و به منظور سرعت بخشیدن به گردش کالاها سود کمی در نظر گرفته شده بود.
- نصب برچسب قیمت که عامل تعیین کننده عدم تبعیض بین مشتریان به وسیله فروشندگان بود.
- بدون اینکه مشتری قصد خرید کالایی را داشته باشد اجازه ورود به فروشگاه را داشت و می توانست اجناس را ببیند و بررسی کند.
- اجناس فروخته شده در صورت عدم استفاده قابل تعویض بود.
با اضافه کردن کالاهای مختلف در فروشگاه بن مارشه تحول شکل گرفت. بعد از آن شوخارد و هرایو به تقلید از بن مارشه فروشگاهی به نام لوی تأسیس کردند و سپس فروشگاه های پرنتان ، کونیاک و مارفین تأسیس شدند.هدف اصلی اینها فروش اجناس متنوع در زیر یک سقف و افزایش سود کل بود.
سال ۱۸۶۱ در انگلستان سال تأسیس فروشگاه های بزرگ بودوسال ۱۸۷۰ فروشگاه هایی مثل هارودس ، لوئیس و وایت لی قسمت های فروش خود را توسعه داده و اجناس مختلف از سوی این فروشگاه ها در یک مکان به فروش می رسیدند.به تدریج بازرگانان دیگر از این فکر پیروی کردندو فروشگاه های مختلفی در کشورهای مختلف ایجاد شد.
در سال ۱۹۶۲ سام والتون اولین فروشگاه خود به نام وال مارت را در نیویورک افتتاح کرد.او معتقد بود که مصرف کنندگان خواهان فروشگاه های زنجیره ای حقیقی هستند و اگر کالای مصرفی مورد نیاز آنها با قیمت نازل و در محیط آرام و دوستانه ارائه شود، فروشگاه با سیل اشتیاق مشتری روبه رو خواهد شد و گروه های بزرگ مصرف کننده را به خود جذب خواهد کرد. این فروشگاه بزرگترین خرده فروش و بزرگترین شبکه زنجیره ای جهان شد.(سایت ویکیپدیا)
۲-۲۹-۲ انواع فروشگاه ها :
۱- فروشگاه زنجیره ای :
فروشگاه زنجیره ای به یک واحد بزرگ بازرگانی ، خدماتی و توزیعی اطلاق می شود که دامنه فعالیت خود را در یک مقیاس فراگیر اقتصادی مبنی بر مدیریت متمرکز و کارآمد تحقق می نماید.دارا بودن ساختمان مرکزی مدیریت ، نظام مدرن انبار و نگهداری و توزیع کالا ف تدوین و تبیین راهبرد ها و راه کارهای عملی و مبتنی بر وظیفه اداری ،مالی ، پرسنلی و ترسیم و تصویر استراتژی و قیمت گذاری و بسته بندی و توزیع بهینه از جمله ویژگی فروشگاه های زنجیره ای محسوب می شود.
۲- سوپرمارکت :
سوپرمارکت عبارت است از یک واحد اقتصادی که فعالیت خود را در زمینه توزیع کالا و خرده فروشی و مواد خوراکی در فضای وسیعی مشتمل بر یک طبقه بر مبنای قیمت های نازل ، گردش سریع کالا و عرضه انواع و اقسام مواد غذایی ،لوازم بهداشتی و آرایشی و فروش به طریق سلف سرویس قرار داده و معمولا کالا های ارزان قیمت عرضه می کنند.
-۳ فروشگاه چند بخشی:
به واحد های بازرگانی اطلاق می شود که عملیات خود را در مقیاس وسیع مبتنی بر مدیریت متمرکز انجام می دهند و از طریق ایجاد بخش های گوناگون ، تهیه و تدارک ، عرضه و فروش مجموعه متنوعی از مایحتاج و کالاهای مصرفی مردم را در یک ساختمان عهده دار می شود.
۴- هایپر مارکت :
فروشگاه بسیار بزرگی است که از تلفیق سوپرمارکت و فروشگاه چند بخشی بوجود آمده که کالاهای آن عبارتند از پوشاک،مواد خوراکی و انواع نوشیدنی ،فراورده های لبنی و پروتئینی، انواع شوینده ، لوازم آرایشی و بهداشتی ،لوازم خانگی و مبلمان ، محصولات الکترونیکی و اسباب بازی.
(صحرایی،۱۳۷۴ ،۳۴)
به عنوان مثال در حال حاضر از فروشگاه‌های زنجیره‌ای «وال مارت»، «کی مارت» و «تارجت» به عنوان بزرگ‌ترین فروشگاه‌های زنجیره‌ای دنیا نام برده می‌شود که هر سه آمریکایی هستند. فروشگاه وال مارت با ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار کارمند و کارگر و ۱۸۰میلیارد و ۶۶۳ میلیون دلار دارایی، بزرگ‌ترین شرکت درآمد زای دنیا در سال ۲۰۱۰ بود و پیش‌بینی شده که درآمد خالص آن حدود ۱۷ میلیارد دلار باشد. وال مارت در حال حاضر ۸۵۰۰ فروشگاه در ۱۵ کشور جهان با ۵۵ نام متفاوت دارد که شعبه‌های آن در کانادا، انگلستان و چین آوازه‌ای چشمگیر دارند. (اصغرزاده،۱۳۷۷ ،۴۹)
۳۰-۲اصول مکان یابی مراکز خرید و فروشگا ه ها:
برنامه ریزی مکانی به ساماندهی نقاط توزیع فروشگاه ها و ترتیب قرار گرفتن و توزیع مراکز خرید به منظور رفاه و آسایش مصرف کنندگان می پردازد. یکی از معیار های اساسی و مهم در موفقیت یک فروشگاه و مرکز خرید موقعیت آن است . زیرا موقعیت مناسب علاوه بر اینکه خدمات رفاهی قابل توجهی را برای مشتری ایجاد می نماید ، اهمیت ویژه ای نیز از لحاظ میزان فروش برای فروشگاه دارد.
اتخاذ تصمیم در خصوص موقعیت فروشگاه بسیار مهم است . زیرا تغییر دادن محل فروشگاه ها بسیار مشکل است و یا زیان بالایی به همراه دارد .اگر فروشگاه در خصوص قیمت گذاری و تأمین کالاها دچار اشتباه و مشکل شود این معضل قابل جبران است ، اما اگر چنین اشتباهی در خصوص انتخاب محل و موقعیت فروشگاه صورت پذیرد جبران آن بسیار دشوار و پرهزینه خواهد بود.
تصمیم گیری در مورد محل و موقعیت مرکز خرید و فروشگاه به سه عامل اساسی زیر بستگی دارد :
مشتریان
محیط عمومی شهر
محل اختصاصی فروشگاه
۱- موقعیت فروشگاه و مشتری
بزرگترین عامل تعیین کننده در موقعیت ایده آل یک مرکز خرید و فروشگاه هدف بازار ان است.به طور مثال اگر هدف بارز آسایش و رفاه مشتری باشد ، در انتخاب محل مرکز خرید باید توجه ویژه ای به آن شود.
در واقع آنچه آسایش مشتری محسوب می شود، بستگی به نیاز و توقع مشتری از فروشگاه دارد واین آسایش از دیدگاه مشتریان متفاوت است که با تحقیق روی خواسته های مشتریان می توان به یک نیاز سنجی واقعی رسید و سپس با تحلیل شاخص های مورد نظر به یک جمع بندی واقعی برای احداث مرکز خرید رسید. به طور مثال عوامل ( کیفیت ، خدمات ، سرویس های رفاهی ، پارکینگ و…)می تواند تأمین کننده خواسته های مشتری باشد.
۲- موقعییت مرکز خرید و محیط شهری
عوامل تعیین کننده محیط عمومی شهر در جهت تصمیم گیری موقعیت مرکز خرید عبارتند از
الف)تجزیه و تحلیل ناحیه پوششی
ب) تعیین پتانسیل فروش در سطوح مختلف
ج)انتخاب محل مرکز خرید متناسب با اهداف بازار
الف)تجزیه و تحلیل ناحیه پوششی:
تجزیه و تحلیل ناحیه پوششی با مسائل جغرافیایی بسیاری در ارتباط است . عوامل موثر و اساسی بر اندازه و شکل ناحیه تحت پوشش عبارتند از :

محققین برخی شاخص­ های فیزیولوژیک را به­عنوان معیارهایی برای انتخاب رقم­های متحمل به تنش پیشنهاد می­ کنند. اندازه ­گیری این گونه شاخص ­ها سریع هستند اما از آن­جایی­که عوامل بسیاری در تحمل به تنش نقش دارند، معرفی صرفاً یک شاخص جهت تعیین تحمل دشوار به نظر می­رسد (گلستانی و آساد، ۱۳۷۷). برخی شاخص ­ها که به طور مستقیم یا غیر مستقیم با واکنش گیاه به تنش گرما ارتباط دارند، عبارتند از محتوای نسبی رطوبت برگ ^[۳۹](RWC)، مقدار کلروفیل برگ و پایداری غشا سلول^[۴۰] و…، تمام این­ها معیارهایی برای گزینش رقم­های دارای پتانسیل تحمل به تنش در گیاهان محسوب می­ شود (وسگتات^[۴۱]، ۱۹۹۶).

از آنجایی که مقدار نسبی آب برگ با حجم سلول رابطه دارد یک بازتاب مناسبی از توازن میان عرضه آب به برگ، پتانسیل آب برگ و بالاخره وضعیت رطوبتی گیاه می باشد (مارتینز^[۴۲] و همکاران، ۲۰۰۵). تنش گرما محتوای نسبی آب برگ، پتانسیل آب برگ، هدایت روزنه­ای و سرعت تعرق گیاه را تحت تاثیر قرار می­دهد (فاروغ و همکاران، ۲۰۰۹). آزمایش­های ماچادو و پولسن^[۴۳] (۲۰۰۱) نشان داد که محتوای نسبی آب برگ تا زمانی که میزان آب در خاک مزرعه در حد ظرفیت زراعی مزرعه است کمتر تحت تأثیر دمای محیط قرار می­گیرد، اما در محیط­های خشک، دمای بالا باعث افزایش فشار بخار اشباع آب برگ و افزایش شدید تبخیر و تعرق می­ شود و در نتیجه آب خاک به مرور زمان تخلیه شده و محتوای نسبی آب برگ و پتانسیل آب برگ کاهش می­یابد )فاروغ و همکاران،۲۰۱۱).
پایداری غشای سلولی در تنش گرمایی محوری برای فرآیندهای فتوسنتز و تنفس است. ساوچنک^[۴۴] و همکاران (۲۰۰۲) گزارش نمودند افزایش دما یا تنش گرمایی باعث افزایش انرژی جنبشی مولکولی در سرتا­سر غشا می­ شود و منجر به سست شدن پیوندهای شیمیایی می­گردد. این تغییرات در ساختمان مولکولی و بیولوژیکی غشا و تجزیه پروتئین می­ شود. یکپارچگی و فعالیت غشا به دما بالا حساس بوده و دما بالا باعث تغییراتی در ساختمان سه­تایی و چهارتایی پروتئین­های غشا شده و سبب افزایش نشت مواد محلول شده که نشانه­ای از چروکیدگی و اضمحلال غشا سلول است. سامرویل و بروس^[۴۵] (۱۹۹۱) گزارش نمودند افزایش اسیدهای چرب اشباع در برگ­های رسیده در غشاء پلاسما برای کاهش تحمل به گرما است. در شرایط تنش گرمایی میزان چربی­ها به نصف تقلیل و نسبت اسیدهای غیراشباع به اشباع به یک سوم حالت نرمال خود رسیدند.
معمولاً دمای سایه­­انداز است که کارکرد گیاه را در شرایط مختلف تعیین می­ کند (هال، ۱۳۸۲). رابطه بین دمای سایه­انداز، هوا و تعرق یک رابطه ساده نیست و تابعی از شرایط اتمسفری (کمبود فشار بخار آب، دمای هوا و سرعت باد)، خاک (میزان رطوبت قابل دسترس) و گیاه (اندازه، ساختار هندسی کانوپی و تنظیمات برگ نسبت به کمبود آب) است (بسرا و بسرا، ۱۳۸۶). میزان تفاوت بین دمای هوا و دمای سایه­انداز با دمای خنک­کنندگی تعرق گیاه ارتباط دارد (بلوم^[۴۶]، ۱۹۸۸). دماسنج مادون قرمز به­عنوان ابزاری کارآمد جهت اندازه ­گیری دمای سایه­انداز گیاهی مورد استفاده قرار می­گیرد. افزایش دمای محیط، باعث افزایش دمای سایه­انداز گیاهی شده، و در نتیجه کاهش میزان فتوسنتز، افزایش میزان تنفس، توقف سنتز نشاسته در دانه­ها و تسریع پیری برگ­ها می­ شود (میدمور^[۴۷] و همکاران، ۱۹۸۴). بین دمای سایه­انداز و عملکرد دانه رابطه منفی وجود دارد (هال، ۱۳۸۲). دمای سایه­انداز برتحمل به گرما اثر می­ گذارد و یکی از صفاتی است که از آن می­توان برای نشان دادن متحمل بودن به گرما استفاده کرد.
در گیاهان زراعی گزارش­هایی در رابطه با واکنش متفاوت کلروفیل به گرما در ارقام حساس و مقاوم و یا عدم تاثیر تنش گرما بر غلظت کلروفیل ارائه شده است (مدحج، ۱۳۸۷ و مشتطی و همکاران، ۱۳۸۹). وحید و همکاران (۲۰۰۶)گزارش نمودند نسبت کلروفیل a به b و همچنین نسبت کارتنوئید در ژنوتیپ­های متحمل به گرما بیشتر از ژنوتیپ­های حساس بود. گرور^[۴۸] و همکاران (۱۹۸۶) با بررسی اثر تنش گرما بر محتوای کلروفیل گزارش کردند که تیمار تنش گرمای ۳۵ درجه سانتی ­گراد نسبت به دمای ۲۵ درجه سانتی ­گراد، باعث کاهش محتوای کلروفیل برگ شد که این کاهش در غلظت کلروفیل، کاهش میزان فتوسنتز برگ را به همراه داشت. پسارکلیل^[۴۹] (۱۹۹۹) بیان می­دارد که دوام فتوسنتز و حفظ کلروفیل برگ تحت شرایط تنش از جمله شاخص­ های فیزیولوژیک مقاومت به تنش است.
۲-۶ اثر تنش گرما آخر فصل بر کیفیت محصول
در بین تمامی عوامل آب و هوایی، دما بیشترین اثر را بر روی کیفیت دانه کلزا دارد. میزان روغن و پروتئین کلزا تحت تأثیر تغییرات بارندگی، دما، طول روز و تا حدی رطوبت نسبی هوا قرار می­گیرند. به­ طور معمول بیشترین مقدار روغن تحت شرایط دماهای معتدل و رطوبت نسبی پایین تولید می­گردد، در حالی که بیشترین میزان پروتئین دانه تحت دمای بالا حاصل می­ شود. دماى هوا و مجموع بارندگی طی فصل رشد در عملکرد و کیفیت روغن کلزا مؤثر است. با افزایش رطوبت خاک، میزان روغن بذر افزایش می­یابد. دماهای خنک و رطوبت زیاد سبب افزایش مقدار روغن و درصد اسیدهای چرب غیراشباع نسبت به اشباع می­گردد. در دوره تشکیل بذر و رسیدگی، میزان اسید اروسیک کاهش و میزان گلوکوزینولات افزایش می­یابد. دمای بالا در طی فصل رشد تولید اسید اروسیک را افزایش داده، در حالی که دمای پایین­تر سبب کاهش میزان اسید اروسیک و افزایش اسید لینولئیک مى­شود (فرجی، ۱۳۹۱). امیدی و شریفی­مقدس (۲۰۰۸) اظهار داشتند که کشت دیرهنگام به­ طور معنی­داری درصد پروتئین، درصد روغن و عملکرد روغن را کاهش می­دهد که با نتایج یائو^[۵۰] (۲۰۰۶) مطابقت داشت. آزمایش در خصوص بررسی اثر سطوح مختلف کود نیتروژن و تاریخ کاشت بر عملکرد و اجزای عملکرد کلزا انجام و گزارش شد که احتمالاً افزایش دما و تنش آب طی دوره پر شدن دانه، عوامل اصلی کاهش دهنده درصد روغن کلزا در کشت­های تأخیری هستند (ازر^[۵۱]، ۲۰۰۳). بنا به مشاهدات سی و والتون^[۵۲] (۲۰۰۴) به ازای هر دو هفته تأخیر در کاشت کلزا در استرالیای غربی، حدود ۱/۱ درصد روغن و ۳۰۹ کیلوگرم در هکتار عملکرد دانه کاهش می­یابد. رابتسون و همکاران (۲۰۰۴) گزارش نمودند به ازای هر درجه سانتی ­گراد افزایش دما در زمان گل­دهی و پر شدن دانه درصد روغن ۷/۱ درصد کاهش یافت.
۲-۷ بُر
۲-۷-۱ نقش بُر درگیاه
ملکوتی و متشرع­زاده (۱۳۷۸) و گلگوری و کلی^[۵۳] (۲۰۰۰) انتقال قندها و کربوهیدرات­ها، سنتز و متابولیسم DNA و RNA، رشد طولی ریشه، جذب یون­های فسفات، توسعه سلولی، تقسیم سلولی، تشکیل جوانه­های برگ و گل، تکامل بافتی و توسعه آوندی، انتقال کلسیم در گیاه و تنظیم نسبت کلسیم به پتاسیم در بافت­های گیاهی، جذب کلسیم و منیزیم و کاهش سمیت آلومینیم برای گیاهان، متابولیسم هورمون­ها، انتقال تنظیم کننده­ های رشد، متابولیسم IAA و تنظیم نسبت قند به نشاسته را از دیگر نقش­های بُر در گیاهان دانستند. استانگولیس^[۵۴] و همکاران (۲۰۰۰) نیز در پی مطالعه­ ای افزایش طول ریشه و جذب بُر را در رابطه با کاربرد بُر گزارش نمودند. در مطالعه اثر بُر بر ساختمان دیواره سلولی در کرفس مشخص شد که در کمبود بُر، لاملا کلانشیم نازک­تر از حالت طبیعی کلانشیم است و بر این اساس بُر، بر مراحل تجمع کربوهیدرات در دیواره سلولی، تأثیر می­ گذارد همچنین بُر نقش ویژه­ای در رشد لوله گرده دارد و سبب تحریک در جذب اکسیژن و جذب قند در رشد دانه گرده می­ شود. بُر در روابط آب در سلول نیز نقش دارد جلوگیری از نفوذ یون­های نامطلوب و مضر و تقویت ریشه از آن جمله است و مطالعات اخیر نشان داده کاهش بُر سبب کاهش RNA در ریشه گیاهان می­ شود (ملکوتی و متشرع­زاده، ۱۳۷۸).
۲-۷-۲ پیامدهای ناشی از کمبود بُر در گیاه
به علت پویایی نسبی کم بُر در گیاه، علائم کمبود ابتدا در برگ­های جوان ظاهر می­ شود. اولین علامت کمبود بُر در گیاه توقف رشد جوانه انتهایی است که بلافاصله پس از آن برگ­های جوان می­میرند. مرگ منطقه مریستمی و کاهش تشکیل میوه، تنک شدن ریشه­ها و ظهور تعداد زیادی ریشه ­های کوچک، ضخیم، چماقی شکل و قهوه­ای رنگ از علائم کمبود بُر است. کمبود بُر سبب کاهش قند در چغندرقند و نیشکر، عدم تشکیل دانه و بد شکل شدن خوشه در گندم و کچلی بلال در ذرت می­ شود. همچنین غلظت کلسیم و منیزیم در گیاهان دارای کمبود بُر به ترتیب ۳ و ۲ بار کمتر از گیاهان بدون کمبود است (ملکوتی و متشرع­زاده، ۱۳۷۸ و یتزینگ و همکاران، ۲۰۰۰).
۲-۷-۳ اهمیت بُر در کلزا
گیاهان را از لحاظ نیاز به بُر به سه دسته کم نیاز، با نیاز متوسط و پر نیاز تقسیم می­ کنند. کلزا از گیاهان پر نیاز محسوب می­ شود (ملکوتی و متشرع­زاده، ۱۳۷۸).
ازمیان عناصر کم مصرف، بُر نقش مهمی در تولید عملکرد مطلوب کلزا داشته و این گیاه حساسیت زیادی نسبت به کمبود بُر دارد. کلزا در مقایسه با غلات ۵ تا ۸ بار بیشتر به این عنصر نیاز دارد. مصرف بُر عملکرد دانه و محتوای روغن دانه را افزایش داده و تا حدی موجب کاهش میزان اسید اروسیک می­ شود. کمبود بُر باعث کاهش تعداد دانه در خورجین و در نهایت تا ۲۰ درصد کاهش محصول می­ شود (حجازی، ۱۳۷۹). نتایج آزمایشات اسد و همکاران (۲۰۰۲) نشان داد که مرحله زایشی دو گیاه روغنی کلزا و آفتابگردان حساسیت بیشتری به کمبود بُر در مرحله رویشی دارد.
۲-۷-۴ اثر بُر بر عملکرد و اجزای عملکرد
مالهی^[۵۵] و همکاران (۲۰۰۳) در تحقیقات خود در مورد اهمیت عناصر کم­مصرف اظهار نمودند عناصر کم مصرف نظیر بُر برای رشد گیاه ضروری است. کاربرد مقادیر کم­تر یا بیش از حد مناسب عناصر کم­مصرف، به همان اندازه که کمبود نیتروژن عملکرد گیاه را کاهش می­دهد، موجب کاهش عملکرد گیاه می­گردد. هوکینگ^[۵۶] و همکاران (۱۹۹۳) پیرامون نقش عناصر کم­مصرف در زراعت کلزا گزارش نمودند کمبود عناصر کم­مصرفی مانند بُر، مس، منگنز و مولیبدن می ­تواند موجب کاهش عملکرد کلزا گردد. محققان ثابت کردند که عملکرد دانه کلزا به­ طور معنی­داری تحت تأثیر کودهای نیتروژن، بُر و روی است. عملکرد دانه کلزا با افزایش سطوح بُر، به طور تصاعدی افزایش یافت (محمد و همکاران، ۱۹۹۹). مرادی تلاوت و همکاران (۱۳۸۶) نیز گزارش کردند که کاربرد ۱۰ کیلوگرم بُر در هکتار، باعث افزایش عملکرد دانه در کلزا شد که بیشترین افزایش مربوط به افزایش تعداد دانه در خورجین بود. پورتر^[۵۷] (۱۹۹۳) نیز بیان کرد که بوته­ های کلزا که بُر را از طریق شاخ و برگ دریافت کردند، ۵/۶ درصد عملکرد دانه بیشتری در مقایسه با تیمار شاهد داشتند. محمد و همکاران (۱۹۹۹) نشان دادند که در کتان کاربرد ۱۰ کیلوگرم در هکتار روی و دو کیلوگرم در هکتار بُر، باعث افزایش معنی داری در عملکرد دانه، تعداد غوزه در هر گیاه و وزن غوزه­ها شد. ژانگ^[۵۸] (۲۰۰۱) گزارش کرد که محلول­پاشی بُر به همراه حشره­کش­هایی مثل دی­میلین به عنوان یک استراتژی برای افزایش عملکرد دانه سویا مؤثر است. نجارزادگان و همکاران (۱۳۸۷) بیان کردند که کاربرد ۵/۲ کیلوگرم در هکتار، باعث افزایش عملکرد کلزا شد. مالهی و همکاران (۲۰۰۳) در آزمایش مزرعه­ای با کاربرد بُر عملکرد دانه و کاه در تیمارهای کمی به طور معنی­داری افزایش یافت. همچنین تیمار بُر موجب افزایش غلظت و جذب بُر در دانه و کاه در بیشتر موارد گردید. افزایش غلطت بُر و جذب بُر معمولاً در کاه بیش از دانه دیده می­ شود. از میان روش­های کاربرد بُر به ترتیب، روش پخش سطحی، کاربرد در کنار ردیف­های کشت و محلول­پاشی مؤثرترین هستند. نتایج بدست آمده توسط استانگولیس و همکاران (۲۰۰۰) نشان می­دهد که با مصرف بُر در زراعت کلزا عملکرد افزایش یافت در حالی که در بین اجزای عملکرد در تعداد غلاف در متر مربع و وزن هر بذر افزایش قابل توجهی مشاهده نشد. این­طور به نظر می­رسد که افزایش تعداد بذر در خورجین عامل افزایش عملکرد در این مطالعه بوده است.
۲-۷-۵ اثر بُر بر کیفیت محصول
ناتال و همکاران (۱۹۸۷) دریافتند که مصرف بُر همراه با گوگرد درصد پروتئین دانه کلزا را افزایش داد در حالی که ترکیب بُر با نیتروژن، مقدار پروتئین را کاهش، ولی درصد روغن را افزایش داد بُر بر متابولیسم ترکیبات نیتروژن در گیاه مؤثر بوده و بر اثر کمبود آن ترکیبات نیتروژن محلول، مخصوصاً نیترات در گیاه تجمع می­یابد (ملکوتی و متشرع­زاده، ۱۳۷۸). مصرف بُر سبب افزایش مقدار روغن و تا اندازه­ای باعث کاهش میزان اسید اروسیک در دانه کلزا گردید. نتایج حاصل از آزمایشات مرادی تلاوت و همکاران (۱۳۸۶) نشان داد مصرف سطوح مختلف بُر بر درصد روغن و پروتئین تأثیری ندارد. پراتیما^[۵۹] و همکاران (۱۹۹۹) گزارش نمودند بیوماس، عملکرد دانه و میزان روغن کنجد با کاربرد ۰/۳۳ میلی­گرم در لیتر بُر به میزان ۴۲% افزایش یافت بر اثر کمبود شدید بُر هیچ دانه­ای در گیاه کنجد تولید نشد.
۲-۸ جمع­بندی
نتایج تحقیقات قبلی در مجموع بر اثر محدود کننده تنش گرمای آخر فصل بر کلزا و اغلب گیاهان زراعی تأکید دارد که طیف وسیعی از خصوصیات و فرآیندهای فیزولوژیک، مورفولوژیک و آناتومیک گیاه تحت تأثیر تنش گرما قرار می­گیرند. در چنین شرایطی اتخاذ تدابیر مدیریتی درست از قبیل تاریخ کاشت به موقع و انتخاب سیستم تغذیه­ای مناسب جهت رسیدن به پتانسیل عملکرد می ­تواند تا اندازه­ای راه گشا باشد.
نظر به بالا بودن دما در دوره پر شدن دانه در خوزستان و بروز تنش گرما، و از طرفی دیگر اهمیت بُر در زراعت کلزا این آزمایش با هدف بررسی اثر تنش گرما و مصرف بُر بر عملکرد دانه، صفات مورفولوژیک و فیزیولوژیک طراحی و اجرا گردید.
فصل سوم
فصل سوم
مواد و روش­ها
به­منظور بررسی تأثیر تنش گرمایی آخر فصل ناشی از تاریخ­های کاشت دیر هنگام و مصرف بُر بر عملکرد و کیفیت کلزا در شرایط آب و هوایی اهواز آزمایش مزرعه­ای یک­ساله طراحی و اجرا گردید.
۳-۱ زمان و محل اجرای آزمایش
این آزمایش در سال زراعی ۹۳-۱۳۹۲ در مزرعه پژوهشی دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین واقع در ملاثانی، ۳۵ کیلومتری شمال شرقی اهواز با عرض جغرافیایی ۳۱ درجه و ۳۴ دقیقه شمالی و طول جغرافیایی ۴۸ درجه و ۵۲ دقیقه شرقی، با ارتفاع حدود ۲۰ متر از سطح دریا اجرا گردید.
۳-۲ مشخصات و شرایط آب و هوایی محل اجرای آزمایش
براساس آمار هواشناسی بلند مدت، شهر ملاثانی با داشتن متوسط بارندگی سالیانه حدود ۱۶۹ میلی­متر، متوسط دما ۲۳ درجه سانتی ­گراد و متوسط حداکثر و حداقل دما به ترتیب ۳۶ و ۵/۹ درجه سانتی ­گراد از لحاظ اقلیمی در گروه مناطق خشک و نیمه خشک قرار دارد. میانگین ماهیانه برخی پارامترهای هواشناسی منطقه طی دوره­ رشد گیاه برای سال زراعی۹۳-۱۳۹۲ در جدول ۳-۱ ارائه شده است.

حروف اصلی قافیه: ا ن
حرف روی : ن
حروف الحاقی: ندارد
ردیف: آیدت
۱۴ - ترک سلاحی پیش خوان تا حور بر خوان آیدت
خون صراحی بیـش ران تـا نور در جان آیــدت
واژگان: ترک: معشوق و مطلوب و زیباروی.(فرهنگ لغات) سلاحی: سلاح دار، سپاهی، سلاح بر خود گرفته. (دهخدا) حور: زن سیاه چشم، زن بهشتی. (معین)توضیحات. صراحی: آوند شراب .(معین)
معنی و مفهوم: از زیبارویان سلاح دار و سپاهی، نزد خود فرا خوان تا زن زیبای بهشتی بر بساط (سفره‌ی) تو بیاید و شراب سرخ (به منزله‌ی خون صراحی) بنوش تا سرمست شوی.
آرایه‌های ادبی: ترک سلاح دار سپاهی را به صورت پنهان به حور تشبیه کرده است . خون صراحی اضافه‌ی استعاری از نوع تشخیص و استعاره از شراب سرخ است .
توضیحات :
حور : زن یا دختری که چشمان سیاه و گرد و مدوّر و پلک‌های باریک داشته باشد یا دارای چشمانی باشد سخت سپید یا سخت سیاه یا دارای بدنی سخت سپید با چشمانی تمام سیاه چنان که چشمان آهوست و این در انسان نیست بلکه به استعاره به او اطلاق می‌گردد. ( فرهنگ لغات به نقل از منتهی الارب )
۱۵ - ز آنسوی کوهست آفتاب، از بوی می مست و خراب
از سر برآرد نیم خواب، افتـان و خیزان آیـدت
واژگان: نیم خواب: نیم خفته ، چرت زننده ، خواب آلود .(فرهنگ لغات)
معنی و مفهوم: آفتاب از آن سوی کوه، از بوی خوش شراب مستِ مست شده است . با حالت خواب آلودگی و چرت زنان افتان و خیزان به سمت تو می‌آید .
آرایه‌های ادبی: خواب و خراب جناس اختلاف دارند. آفتاب به انسانی تشبیه شده است که از بوی می مست شود و حالت نیم خواب داشته باشد و افتان و خیزان حرکت کند . (تشخیص)
۱۶ - در بزم عیش افروختن، کوه از سماع آموختن
همچون سپند از سوختن، در رقص و افغان آیدت
واژگان: سماع : آواز ، سرود. (معین) افغان: فریاد، زاری، ناله. (معین)
معنی و مفهوم : با برپا شدن و سامان یافتن مجلس بزم، کوه از نواهای موسیقی و سماع بزم چنان مست و از خود بی خود می‌شود که همانند اسفندی که بر روی آتش می‌جهد به رقص و شور و غوغا درمی‌آید .
آرایه‌های ادبی: کوه را در رقص و چالاکی به اسفند روی آتش تشبیه کرده است و در مورد مجلس بزم و سماع اغراق کرده است به گونه‌ای که کوه از آن سماع به رقص در می‌آید .
۱۷ - چون رطل ها رانی گران، خیل نشاط از هر کران
همچون خیال دلبران، ناخوانـده مهمان آیــدت
واژگان: رطل: پیمانه‌ی کلان را گویند که پر از شراب باشد و با لفظ زدن و خوردن و کشیدن و بر سر کشیدن مستعمل و این مجاز است .(آنندراج) خیل: گروه اسبان، گروه سواران، سپاه، لشکر، فوج. (معین) گران: سخت، وزین، غالی، ثقیل و سنگین که در مقابل ضعیف و سبک است. (دهخدا)
معنی و مفهوم: هنگامی که باده‌ی فراوان می‌نوشی، فوج نشاط و شادی از هر گوشه‌ای همچون خیال زیبارویان، ناخوانده به سمت تو می‌آید (شاد و شنگول می‌شوی) .
آرایه‌های ادبی: گران و کران جناس مضارع و خیل و خیال جناس زاید دارند . خیل نشاط اضافه‌ی تشبیهی. نشاط به خیال دلبران تشبیه شده است که به یکباره و بی خبر سراغ انسان می‌آید .(تشخیص)
۱۸ - دل بر سر خوان طرب، چون مرغ فردوسی طلب
یک نیمه گویا ای عجب، یک نیمه بریان آیـدت
واژگان: خوان: [ خوا / خا ] ( اِ ) طبق بزرگی را گویند که از چوب ساخته باشند. (برهان قاطع)، سفره‌ی فراخ و گشاده.(ناظم الاطباء) فردوس: باغ، بستان، بهشت. (معین) طرب: [ طَ رَ ] (ع اِمص) شادمانی. (منتهی الارب) فرح، خوشدلی، رامش، نشاط کردن و شاد شدن. (دهخدا)
معنی و مفهوم: دل بر سر سفره‌ی شادی و طرب همچون مرغان بهشتی است که یک نیمه‌ی آن‌ها بریان است و یک نیمه‌ی دیگر سخن می‌‌گوید .
آرایه‌های ادبی: دل را به مرغ بهشتی مانند کرده که یک نیمه‌ی آن بریان است و نیمی دیگر سخن می‌گوید . خوان طرب اضافه‌ی استعاری .
۱۹ - هست این زمین را نو به نو، کاس کریمان آرزو
یک جرعه کن در کار او، آخر چه نقصان آیــدت
واژگان: کاس: در عربی کاسه و پیاله را گویند. (برهان) جرعه: مقدار یک آشامیدن از آب و شراب و جز آن ، یک شربت. (فرهنگ لغات)
معنی و مفهوم : این زمین پیوسته در حسرت و آرزوی جام بزرگان صاحب دل است ؛ تا با جرعه افشانی خود او را سیراب کنند. یک جرعه شراب هم صرف زمین کن از این کار ناچیز چه کاستی و نقصان به تو می‌رسد ؟
آرایه‌های ادبی: بیت به رسم جرعه افشانی بر خاک تلمیح دارد.
حافظ شاید تحت تأثیر این بیت بوده است:
اگر شراب خوری قطره‌ای فشان بر خاک از آن گناه که نفعی رسد به غیر چه باک
(حافظ، ۱۳۷۲: ۴۰۵)
توضیحات :
جرعه افشانی بر خاک: از رسوم کهن شراب خوردن است. اقوام مختلفی، از روزگار باستان پیش از رسم قربانی به افتخار اموات شراب یا روغن یا آب و عسل و یا شیر و مشروبات بر روی مجسّمه‌ها و قبرها می‌ریختند. گویا ریختن آب خنک روی قبرها ، امروز در ایران، یادگار همین رسم است. یونانیان مو را گیاهی آسمانی تصوّر می‌کردند که به وساطت خاک بار می‌دهد و لطیف‌ترین عصاره‌های نباتی را به نام باده به خاکیان تسلیم می‌کند از این رو به عنوان سپاسگزاری از عطیّه‌ی خداوند ( شراب ) به هنگام نوشیدن آن ، جرعه‌ای بر خاک می‌افشاندند. ( یاحقی ، ۱۳۸۸: ۳۸۶ )
۲۰ - چون جرعه‌ها رانی گران، باری به هش باش آن زمان
کـز زیر خـاک دوسـتان، آواز عطشـان آیـدت
واژگان: عطشان: تشنه، مشتاق ، آرزومند. (معین)
معنی و مفهوم: آن زمان که جرعه‌ جرعه شراب می‌نوشی، هشیار باش تا صدای(العطشان) مردگان زیر خاک را که شراب طلب می‌کنند ، بشنوی (و برای آنان جرعه‌ای شراب بر خاک بریزی).

شکل۳-۱۵: دیاگرام مدولاسیون فضای برداری برای یک اینورتر سه سطحی NPC 64

شکل ۴-۱: (الف) سیلیکون نوع N و (ب) سیلیکون نوعP - اثر میدان الکتریکی روی سلول فوتوولتایی ۷۶
شکل ۴-۲: (A) سیلیکون نوع N و (B) سیلیکون نوعP عملکرد سلول فوتوولتایی ۷۷
شکل ۴-۳: ساختار یک مولد سلول سیلیکونیPV 78
شکل ۵-۱ مدار شبیه سازی شده یک اینورتر تکفاز ۹۳
شکل ۵-۲ خروجی AC اینورتر تکفاز ۹۴
شکل ۵-۳ مدار شبیه سازی شده یک اینورتر سه فاز تمام پل ۹۵
شکل ۵-۴ولتاژ خروجی اینورتر-فازهای R , S, T 96
شکل ۵-۵ وضعیت هدایت یا عدم هدایت IGBT ها ۹۷
شکل ۵-۶- شکل موج ولتاژ دو سطحی ۹۸
شکل ۵-۷-مقدار THD اینورتر دو سطحی ۹۹
شکل ۵-۸-ولتاژ های خروجی اینورتر سه سطحی ۱۰۰
شکل ۵-۹-مقدار THD اینورتر سه سطحی ۱۰۱
شکل۵-۱۰- اینورتر با فیلتر میان گذر ۱۰۲
شکل ۵-۱۱-ولتاژ خروجی پس از فیلتر شدن ۱۰۳
شکل۵-۱۲-اینورتر هفت سطحی ۱۰۵
شکل۵-۱۳-مدار شیبه سازی شده اینورترهفت سطحی ۱۰۶
شکل ۵-۱۴- ولتاژ خروجی اینورترهفت سطحی و ولتاژ طبقات اول و دوم و سوم به ازای m=0.7 107
شکل ۵-۱۵ میزان THD به ازای m=0.7 107
شکل ۵-۱۶ ولتاژ خروجی اینورتر هفت سطحی و ولتاژ طبقات اول و دوم و سوم به ازای m=0.8 108
شکل ۵-۱۷ میزان THD به ازای m=0.8 108
شکل ۵-۱۸ ولتاژ خروجی اینورتر هفت سطحی و ولتاژ طبقات اول و دوم و سوم به ازای m=0.84 109
شکل ۵-۱۹ میزان THD به ازای m=0.84 109
شکل۵-۲۰- ولتاژ خروجی اینورتر هفت سطحی و ولتاژ طبقات اول و دوم و سوم به ازای m=0.9 110
شکل۵-۲۱- میزان THD به ازای m=0.9 111
شکل ۵-۲۲- نمودار درصد THD بر حسب شاخص مدولاسیون – رسم شده با متلب ۱۱۱
شکل ۵-۲۳- نحوه روشن خاموش بودن ترانزیستورها در THD مینیمم ۱۱۳
شکل۵-۲۴- فیلتر شبیه سازی شده ۱۱۴
شکل۵-۲۵- نمودار شکل موج قبل از فیلتر شدن (ورودی فیلتر) ۱۱۵
شکل۵-۲۶-نمودار شکل موج بعد از فیلتر شدن (خروجی فیلتر) ۱۱۵
شکل۵-۲۷ نمودار سیستم قدرت قبل از فیلتر گذاری ۱۱۶
شکل۵-۲۸ نمودار شکل موج ها قبل از فیلتر گذاری ۱۱۷
شکل۵-۲۹ نمودار سیستم قدرت بعد از فیلتر گذاری ۱۱۸
شکل۵-۳۰- نمودار شکل موج ها بعد از فیلتر گذاری ۱۱۹
شکل ۵-۳۱-ساده ترین مبدل DC به DC از نوع چاپر کاهنده ۱۲۰
شکل۵-۳۲-ولتاژ ورودی و همچنین ولتاژ خروجی چاپر ۱۲۱
شکل ۵-۳۳- یک مبدل DC به DC دارای خروجی نسبتا ثابت و قابل کنترل ۱۲۲
شکل ۵-۳۴- ولتاژ ورودی و ولتاژ دو سر دیود و همچنین ولتاژ خروجی مبدل ۱۲۳
شکل ۵-۳۵- ساختار شبیه سازی شده سیستم فتوولتائیک را در نرم افزار متلب ۱۲۴
شکل ۵-۳۶ - نمودار نحوه تابش ۱۲۵
شکل ۵-۳۷- ولتاژ تولید شده در یک سلول خورشیدی ۱۲۵
شکل ۵-۳۸- ولتاژ خروجی ذخیره ساز انرژی(ورودی مبدل dc-dc) 126
شکل ۵-۳۹- ولتاژ خروجی مبدل dc-dc (ولتاژ ورودی اینورتر) ۱۲۶
شکل ۵-۴۰ ولتاژ خروجی اینورتر ( دارای هارمونیک های اضافی) ۱۲۷
شکل ۵-۴۱ ولتاژ خروجی پس از فیلتر شدن (دارای هارمونیک بسیار کم) ۱۲۷
شکل ۵-۴۲ ولتاژ خروجی پس از فیلتر شدن (دارای هارمونیک بسیار کم) – در بازه زمانی کوچکتر ۱۲۸
شکل ۵-۴۳- ولتاژ خروجی اینورتر ( دارای هارمونیک های اضافی) ۱۲۸
شکل ۵-۴۴- ولتاژ خروجی پس از فیلتر شدن (دارای هارمونیک بسیار کم) ۱۲۹
شکل ۵-۴۵- ولتاژ خروجی پس از فیلتر شدن (دارای هارمونیک بسیار کم) – در بازه زمانی کوچکتر ۱۲۹
فهرست جداول

ج- تنزیل
د- سرمایه‌گذاری ها
ه‍- ساختمان، اثاثیه و لوازم
و – سایر دارایی ها (پرداخت حق بیمه - مطالبات مشکوک وصول)
۲-۲-۵) اصول و خط مشی بانک‌های تجاری :
۲-۲-۵-۱) اصل نقدینگی :
طبق این اصل بانک‌دار باید توجه خاصی به توزیع منابع مالی بین اشکال مختلف مصارف آن
منابع مبذول دارد تا هر لحظه که خواست بتواند به سرعت اقلام مختلف دارایی ها را به وجه نقد تبدیل نماید تا پاسخگوی سپرده گذاران و سایر طلبکاران بانک باشد.
رعایت این اصل قابلیت مدیران بانک در ارضاء تقاضای سپرده‌گذاران و سایر طلبکاران به وجه نقد است.
۲-۲-۵-۲) اصل منفعت :
با توجه به اینکه هدف بانک تجاری تحصیل حداکثر منفعت است لذا بانک‌دار باید به نحوی پرتفوی بانک را نگهدار دارد که درآمد حاصل از اقلام مختلف وام وسرمایه گذاری که قسمت اعظم دارایی بانک را تشکیل میدهند بتواند ضمن پوشش هزینه های بانک منفعتی نیز نصیب سهامداران نماید
البته بانک‌دار بایستی تعادل لازم بین این دو اصل را فراهم نماید یعنی در عین حالی که بانک‌دار بتواند نیاز سپرده‌گذاران و سایر طلبکاران به وجه نقد را تأمین نماید برای صاحبان سهام نیز منفعت خوبی تحصیل نماید.

۲-۲-۵-۳) اصل امنیت:
اصل سومی که بایستی هم زمان وهمراه با دو اصل قبلی بدان توجه اساسی نمود اصل امنیت است این اصل به بانک‌دار در خصوص اتخاذ تصمیم برای اعطای وام واعتبار همیشه این هشدار را میدهد که نباید فقط به فکر تحصیل حداکثرمنفعت باشد بلکه در خصوص اعطاء وام وسرمایه گذاری اصل امنیت را باید رعایت نماید.در واقع اصل امنیت موضوع برگشت اصل وبهره وام است.
بنابرین در مجموع بانک‌دار بایستی به هنگام تصمیم گیری جهت سرمایه گذاری ومصرف منابع مالی بانک بطور همزمان سه اصل فوق را رعایت نماید. (قربانی،۱۳۹۱)
خدماتی که بانک‌‌ها ارائه می‌دهند را بدین شرح می‌توان دسته‌بندی کرد:
اعطای وام به شرکت‌‌ها و اشخاص، دریافت سپرده‌‌های اشخاص، جاری و سرمایه‌‌گذاری، تسهیل مبادله پول از طریق انتقال تلفنی و دستگاه خودپرداز و کارت بدهی، بانک‌داری اینترنتی و نگهداری از اشیای قیمتی به ویژه در صندوق امانات (امیرمتین،۱۳۹۰).
۲-۳) ارکان نظام بانکی :
به موجب لایحه قانونی اداره امور بانک‌‌ها که در تاریخ ۷/۷/۱۳۵۸ به تصویب شورای انقلاب اسلامی رسید، ارکان نظام بانکی عبارتند از:
مجمع عمومی بانک:‌ از جمله وظایف این مجمع استماع گزارش سالانه هر بانک و رسیدگی به انتخاب ترازنامه و صورت سود و زیان سال مالی قبل، رسیدگی و اتخاذ تصمیم در مورد اندوخته هر یک از بانک‌‌‌ها، مدیران عامل و اعضای هیأت مدیره بانک‌‌ها و . . . می‌باشد.
شورای عالی بانک: از جمله وظایف این شورا، رسیدگی به بودجه هر یک از بانک‌‌ها، ایجاد هماهنگی در امور بانک‌‌ها، اتخاذ تصمیم درباره سیاست‌‌های کلان اقتصادی، اعتباری و اداری بانک‌‌ها و . . . می‌باشد.
هیأت مدیره هر بانک
مدیر عامل هر بانک
بازرسان قانونی (قجر،۱۳۸۸)
۲-۴) تاریخچه بانک‌‌های ایران و جهان:
بنا بر قوانین حمورابی، امپراتوری بابل نخستین کشوری است که در آن صرافی وجود داشت. سابقه صرافی در ایران به دوره هخامنشی می‌رسد و معروف‌ترین صرافی‌‌های آن دوران «اجی بی و موراشو» بود که متعلق به مهاجرین مقیم بابل بود (علیزاده،۱۳۵۱).
به هر حال بانک‌‌های امروزی همان صرافی‌‌های کوچک قدیمی هستند که امروزه گسترش یافته و مرکز فعالیت‌‌های پولی و مالی شده‌اند (آلبوکرکی،۱۸۵۵). در قدیم بانک‌داری بیشتر در کشورهای بابل، روم، ایران، چین و یونان رواج داشت که در این میان چین به دلیل اختراع کاغذ عملیات بانک‌داری را رونق بیشتری داده و برای اولین بار تهیه اسناد بانکی و نگهداری حساب‌‌ها به صورت ارزان و ساده را امکان‌پذیر ساخت. از قرن پانزدهم میلادی به بعد با کشف قاره آمریکا و راه‌‌‌های دریایی جدید، روابط بازرگانی میان شرق و غرب توسعه بیشتری یافت (فرجی ،۱۳۸۷).
عملیات بانکی در آن دوران محدود به نقطه دیگر و تسعیر پول‌‌های خارجی بود. کم‌کم با نشر اسکناس قابل تبدیل به طلا و نقره، بانک‌داری رونق یافته و محلی برای قبول سپرده‌‌های نقدی مردم و دولت شد و پرداخت وام‌‌ و اعطای اعتبار توسعه پیدا کرد. نخستین مؤسسه صرافی و بانک‌داری در ایران در سال ۱۲۵۷ (ه‍ . ق.) توسط تومانیاسن در شهر تبریز تأسیس شد. اولیه مؤسسه رهنی که در سال ۱۲۷۸ شمسی به صورت شرکت با سرمایه ۱۰ هزار تومان آغاز به کار کرد، شرکت برادران بنی‌اسرائیل بود که توسط مرحوم میرزا خداداد بخشی ملقب به منتخب الزواره به اتفاق هفت نفر دیگر آغاز به فعالیت نمود. بانک جدید شرق نخستین بانک در ایران بود که توسط انگلیسی‌‌ها در زمان سلطنت ناصرالدین قاجار- سال ۱۲۶۶ ش (۱۸۸۸ م) در شمال شرقی میدان توپخانه (امام خمینی) در محل بانک بازرگانی (تجارت فعلی) تأسیس گردید و مرکز آن بانک در شهر لندن بود.
اولین بانک ایرانی- بانک سپه- در ۱۴/۲/۱۳۰۴ ه‍ . ش. با نام بانک پهلوی قشون با سرمایه صندوق بازنشستگی درجه‌داران ارتشی (۳۸۸۳۹۵۰ ریال) تشکیل و شروع به فعالیت کرد.
بانک ملی ایران در تاریخ ۱۷/۶/۱۳۰۷ با سرمایه‌ای معادل ۲۰ میلیون ریال شروع به کار نمود. پس از گذشت ۷۴ سال فعالیت بانکی در ایران، بانک مرکزی ایران در تاریخ ۱۸/۵/۱۳۳۹ با سرمایه‌ای معادل ۶/۳ میلیارد ریال تشکیل یافت.
اولین بانک تجاری ایران به نام بانک بازرگانی، با سرمایه‌ای خصوصی در سال ۱۳۲۸ ه‍ . ش. تأسیس گردید. بانک صادرات در سال ۱۳۳۱ (ه‍ . ش.) با نام اولیه بانک صادرات و معادن ایران و بانک رفاه در سال ۱۳۳۹ تأسیس گردیدند (علیزاده ۱۳۵۱).
۲-۵) کارکردهای بانک در حوزه نظام مالی:
مجموعه فعالیت‌‌ها و عملیاتی که توسط بانک‌‌ها انجام می‌گیرد، بانک‌داری نامیده می‌شود. به عبارت دیگر، بر اساس یک تعریف ساده، بانک یک مؤسسه انتفاعی است که با سرمایه خود و یا سپرده‌‌های مشتریان به منظور کسب سود، اقدام به جمع‌ آوری سپرده‌‌ها، دادن وام، اعتبار و خدمات بانکی می کند. بر اساس این تعریف ساده، می‌توان فعالیت‌‌های مؤسسات پولی و بانکی را در عرصه اقتصاد به دو گروه عمده جمع‌ آوری سپرده‌‌های مردم و اعطای تسهیلات و اعتبارات به آنها طبقه‌بندی نمود. مؤسسات پولی و بانک در هر اقتصاد در قدم اول به عنوان واسطه‌‌های مالی یا کارگزارانی که سعی در تسهیل انجام معاملات و فعالیت‌‌های اقتصادی را دارند، تعریف می‌شوند (قجر،۱۳۸۸).
۲-۶) بانک‌داری خصوصی و تاریخچه آن:
۲-۶-۱) ضرورت خصوصی‌سازی:
شرایط رقابتی جهان امروز و اهمیت یافتن مباحثی چون جهانی شدن،‌ کاهش تعرفه‌‌ها، سرمایه‌‌گذاری‌‌های داخلی و خارجی، اهمیت کیفیت کالاها و خدمات در بازار، دیگر نمی‌توان انتظار داشت با نظام اقتصادی دولتی، شاهد پویایی و کارآفرینی در امر اقتصاد، تولید، صادرات و خدمات باشیم. این در حالی است که جامعه امروز ما نیازمند گسترش هرچه بیشتر بخش خصوصی در کشور می‌باشد (زند وکیلی ۱۳۸۹).
۲-۶-۲) چالش‌‌های بانک‌داری خصوصی در ایران:
بر اساس ماده ۹۸ برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، زمینه فعالیت بانک‌‌های خصوصی در کشور فراهم شد. مطالعه عملکرد این بانک‌‌ها نشان دهنده رشد قابل توجه‌آنها در مورد جذب سپره و اعطای تسهیلات است. همچنین تأیید کننده نقش فعال بانک‌‌های خصوصی در ارائه خدمات الکترونیک و استفاده از شیوه‌‌های بین‌الملل ارائه خدمات بانکی است. اما به رغم نیاز اقتصاد کشور به چنین نهادهایی، شاهد عدم توسعه‌ کافی بانک‌‌های خصوصی طی سال‌‌های گذشته بوده‌ایم. محدودیت‌هایی مانند نبود بیمه سپرده، اعمال نرخ سپرده قانونی یکسان، اعمال محدودیت برای خرید اموال غیرمنقول، بی‌ثباتی در تصمیم‌گیری‌‌های سیاسی و اقتصادی، نبود امکان استفاده از وجوه دولتی، ضعف فرهنگ بانک‌داری خصوصی، در کنار ضعف نظارت بانک مرکزی،‌ حیطه گسترده وظایف آن بانک، استقلال نداشتن بانک مرکزی، نگرانی از ناتوانی در رقابت بانک‌‌های دولتی و نگرانی از اختلال در سیاست‌‌های پولی کشور، مانع از گسترش بانک‌‌های خصوصی شده‌اند (بانک و اقتصاد- ش ۹۱ – ص ۲۸)
۲-۶-۳) تاریخچه بانک‌‌های خصوصی:
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، اولین بانک غیردولتی (خصوصی) که تأسیس گردید، بانک اقتصاد نوین (ENB) بوده است.
با تصویب قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور در سال ۱۳۷۸، تأسیس بانک‌‌های خصوصی در ایران مجاز شناخته شده که متعاقباً مجوز تأسیس بانک‌‌های خصوصی در سال ۱۳۷۹ توسط مجلس داده می‌شود.
بر اساس آیین‌نامه مربوط به تأسیس بانک‌‌های خصوصی، سرمایه اولیه آنها بایستی معادل ۲۰۰ میلیارد ریال باشد .
بانک ملت که یک بانک صد در صد دولتی بوده، در سال ۱۳۸۷ مورد پذیرش بورس قرار گرفته و متعاقباً سهام آن نیز بر اساس اصل ۴۴ قانون اساسی به بخش خصوصی واگذار گردیده و به عنوان یک بانک خصوصی در عرصه بانک‌داری به رقابت می‌پردازد.
متعاقباً بانک‌های تجارت و صادرات نیز به واگذاری سهام خود به بخش خصوصی پرداختند. به طور کلی بانک‌های خصوصی حداقل ۱۰ درصد دارایی‌‌های سیستم بانک را به خود اختصاص داده‌اند (قجر، ۱۳۸۸).
۲-۶-۳-۱) فعالیت بانکهای خصوصی ایران
۲-۶-۳-۱-۱) اقتصاد نوین:
بانک اقتصاد نوین نخسین بانک خصوصی ایران پس از انقلاب است که در سال ۱۳۸۰ با سرمایه ۲۵ میلیارد تومان آغاز به کار کرد. سرمایه اسمی این بانک اکنون به ۸۰۰ میلیارد تومان رسیده است. عمده سهام این شرکت متعلق به صنایع و شرکت های بزرگ ساختمانی مانند شرکت بین المللی پیمانکاری استراتوس، شرکت ساختمانی گروه صنایع بهشهر، شرکت بهپخش، شرکت توسعه صنایع بهشهر، شرکت سرمایه‌گذاری ساختمان ایران و صندوق بازنشستگی کشوری است. اقتصاد نوین در سال ۱۳۸۰ پذیره نویسی خود را در بورس انجام داده و حالا بعد از ۱۱ سال در میان بانک های قدرتمند قرار گرفته است. این بانک در این مدت چندین بار افزایش سرمایه داده است به گونه‌ای که سرمایه اولیه در زمان تاسیس آن ۲۵ میلیارد تومان بود اما حالا این سرمایه از محل آورده سهامداران و سود سالیانه به یک هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان رسیده است. این بانک تعداد شعبه های خود را در تهران و شهرستان ها دائماً در این سال ها افزایش داده تا جایی که شعبه های تهران را در ۴ سرپرستی و شهرستانی ها را در ۸ سرپرستی مدیریت می‌کند. این بانک زمانی در ارائه نرخ سود سپرده بلند مدت شهره بود. در حال حاضر تقریبا بیشترین سود را به سپرده های کوتاه مدت نسبت به بانک های دیگر می‌پردازد. اقتصاد نوین سود ۱۰ درصدی را برای سپرده کوتاه مدت در نظر گرفته و برای سپرده های سه ماهه، شش ماهه و نه ماهه به ترتیب ۱۲، ۱۳ و ۱۵ درصد سود می‌دهد. سپرده های یک ساله در این بانک ۱۷ درصد سود دارد و سپرده های دو و سه ساله ۱۹ درصد سود می‌گیرند. اقتصاد نوین به سپرده های چهار ساله و پنج ساله هم به طور میانگین ۲۰ درصد سود می‌پردازد.
۲-۶-۳-۱-۲) پارسیان:
بانک پارسیان یکی از بانک های خصوصی ایران است که در سال ۱۳۸۰ فعالیت خود را آغاز کرده است. بانک پارسیان با در اختیار داشتن ۴۵ درصد از کل منابع بانک های خصوصی و سهم ۴۲ درصدی از کل تسهیلات اعطایی توسط بانک های خصوصی، عنوان بزرگترین بانک خصوصی ایران را از آن خود کرده است. آخرین سرمایه ثبت شده این بانک ۱۳۲۰ میلیارد تومان است.
اشخاص حقوقی عمدتاً دولتی وشبه دولتی، ۸۱ درصد سهام این شرکت را در اختیار دارند.
پارسیان از بزرگترین و فعال ترین بانک های خصوصی کشور است که مشتریان فراوانی در کشور دارد. خیلی ها این بانک را به عنوان اولین بانک خصوصی کشور می‌دانند چراکه در فاصله‌ای کم بعد از اقتصاد نوین فعالیت رسمی خود را آغاز کرد هرچند که روند توسعه شعب خود را با سرعت بیشتری نسبت به رقبا پیش برد. پارسیان که در سال ۱۳۸۰ فعالیت خود را آغاز کرده است روش های متنوعی برای ارائه سود به سپرده های بانکی در نظر گرفته است. سپرده های کوتاه مدت در این بانک هفت درصد سود دریافت می‌کند. برای سپرده های سه ماهه، شش ماهه، نه ماهه و یک ساله هم به ترتیب ۱۰، ۱۲، ۱۵ و ۱۷ درصد به طور میانگین سود در نظر گرفته می‌شود. این بانک در قالب طرح سپرده های زرین، مدت دار پنج و پویا روش های خاصی را در محاسبه سود در پیش گرفته است. مثلاً در روش پویا مشتریان می‌توانند با دست نزدن به سپرده های خود در پایان مهلت مشخص مثلا یک ساله آن را به سپرده دو ساله تبدیل کنند و سود یک سال اول را هم بر اساس دو سال دریافت کنند. و این کار برای هر دوره قابل تمدید خواهد بود. بانک پارسیان برای سپرده های بلند مدت پنج ساله به طور میانگین ۲۰ درصد سود در نظر گرفته است که به طور پلکانی بالا می‌رود. در زمان سر رسید مبلغ اولیه سود ۱۳۲٫۸۰ درصدی دریافت خواهد کرد که البته برخی بانک های تازه تاسیس در این بخش تا ۱۶۹ درصد سود می‌پردازند.
۲-۶-۳-۱-۳) کار آفرین:
بانک کارآفرین فعالیت خود را در ابتدا به صورت مؤسسه اعتباری غیربانکی با مشارکت اعضای جامعه مهندسان مشاور ایران، انجمن های مدیران صنایع، شرکتهای ساختمانی، تأسیساتی و تجهیزاتی، مهندسان مشاور معمار و شهرساز و گروهی از کارشناسان بانکی و با سرمایه ۳۰ میلیارد ریال و با نام شرکت اعتباری غیربانکی کارآفرینان آغاز و در سال ۱۳۷۸ به ثبت رسید. این مؤسسه در سال ۱۳۸۰ به بانک تبدیل شد سرمایه این بانک در سال ۱۳۹۰ به بیش از چهار هزار و پانصد میلیارد ریال رسید. کارآفرین در سال ۸۱ به عنوان اولین بانک خصوصی در فهرست تابلوی بورس اوراق بهادار تهران قرار گرفت.